Logo BIP Logo ePUAP
Biuletyn Informacji Publicznej
herb jednostki
Urząd Miejski w Trzcińsku-Zdroju
System Rada

System Rada
Profile Radnych, komisje, interpelacje, kalendarz posiedzeń.

System eBoi

eBoi
Jak załatwić sprawę?

Uchwała NR X/131/2011 w sprawie przyjęcia "Gminnego programu opieki nad zabytkami Gminy Trzcińsko-Zdrój na lata 2011 - 2015"

U C H W A Ł A    NR   X / 131/2011
Rady Miejskiej w Trzcińsku-Zdroju
z dnia 25 listopada  2011 roku

 

w sprawie  przyjęcia „Gminnego programu opieki nad zabytkami Gminy Trzcińsko-Zdrój  na lata  2011 - 2015”


               Na  podstawie  art. 18  ust. 2  pkt  15  ustawy  z  dnia  8  marca  1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591; zm. z 2002 r. Nr 23, poz. 220, Nr 62, poz. 558, Nr 113, poz. 984, Nr 153, poz. 1271, Nr 214, poz. 1806; z 2003 r. Nr 80, poz. 717, Nr 162, poz. 1568; z 2004 r. Nr 102, poz. 1055, Nr 116, poz. 1203; z 2005r. Nr 172, poz.1441, Nr 175, poz.1457; z 2006 r. Nr 17, poz.128, Nr 181, poz.1337, z 2007r. Nr 48, poz.327, Nr 138, poz.974, Nr 173, poz.1218; z 2008 r. Nr 180, poz.1111, Nr 223, poz.1458; z 2009 r. Nr 52, poz.420 Nr 157, poz. 1241, z 2010r. Nr 28, poz. 142 i 146, Nr 106, poz. 675, Nr 40 poz. 230 z 2011r. Nr 117, poz. 679, Nr 134, poz. 777, Nr 21, poz. 1130, Nr 217, poz. 1281),  art. 87 ust. 3 i 4 ustawy  z  dnia  23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i o opiece nad zabytkami  (Dz. U. z 2003 r. Nr 162, poz. 1568, z 2004 r. Nr 96, poz. 959, Nr 238, poz. 2390; z 2006 r. Nr 50, poz.362, Nr 126, poz. 875: z 2007 r. Nr 192, poz. 1394; z 2009 r. Nr 31, poz. 206, Nr 97, poz. 804; z 2010 r. Nr 75, poz. 474, Nr 130, Nr 871) Rada Miejska w Trzcińsku-Zdroju  uchwala, co następuje:


§ 1.  Przyjmuje się „Gminny program opieki nad zabytkami Gminy Trzcińsko-Zdrój na lata 2011 - 2015 ”, stanowiący załącznik do niniejszej uchwały.

§ 2.  Wykonanie uchwały powierza się Burmistrzowi Gminy Trzcińsko-Zdrój.

§ 3. Uchwała wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Zachodniopomorskiego.

 

 Uzasadnienie :do uchwały Nr    /    /11 z dnia      2011 roku w sprawie

                                 przyjęciaGminnego programu opieki nad zabytkami Gminy

                                                Trzcińsko- Zdrój na lata  2011 - 2015”

   

            Na terenie miasta i gminy Trzcińsku-Zdroju zlokalizowane są zabytki wpisane do rejestru zabytków jak również  nie wpisane do rejestru zabytków lecz podlegające ochronie konserwatorskiej.

Zgodnie z art.87 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 roku o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, Burmistrz sporządza na okres 4 lat gminny program opieki nad zabytkami. Program ten na podstawie art. 87 ust. 3 cytowanej wyżej ustawy zostaje przyjęty przez Radę Miejską w drodze uchwały a uchwała ogłoszona jest w dzienniku urzędowym

Biorąc powyższe pod uwagę Burmistrz Gminy wnosi o podjęcie przedkładanego projektu uchwały.

 

Załącznik do uchwały nr Załącznik do uchwały Nr

Rady Miejskiej w Trzcińsku-Zdroju

 Z dnia                

 

 

 

GMINNY PROGRAM OPIEKI NAD ZABYTKAMI

GMINY TRZCIŃSKO-ZDRÓJ

NA LATA 2011-2015

 

 

 

Wrzesień 2011r.

 

Spis treści:

       I.            Wprowadzenie;

    II.            Podstawa prawna opracowania gminnego programu opieki nad zabytkami;

 III.            Uwarunkowania formalno-prawne;

  IV.            Uwarunkowania zewnętrzne ochrony dziedzictwa narodowego;

1. Strategiczne cele polityki państwa w zakresie ochrony zabytków i opieki nad zabytkami;

2. Zabytki i ich ochrona w krajowych i wojewódzkich dokumentach o charakterze pomocniczym;

     V.            Uwarunkowania wewnętrzne ochrony dziedzictwa kulturowego na poziomie gminy Trzcińsko-Zdrój;

  VI.            Cele programu w świetle Ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami;

VII.            Ogólna charakterystyka zasobów:

- zarys historii miasta Trzcińsko- Zdrój;

- zabytki gminy Trzcińsko-Zdrój:

a. obiekty wpisane do Rejestru Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków;

b. obiekty uznane za zabytkowe w Gminie Trzcińsko-Zdrój;

c. zabytki o najwyższym znaczeniu dla Gminy;

d stanowiska i obiekty archeologiczne.

VIII.            Ocena stanu dziedzictwa kulturowego. Analiza szans i zagrożeń.

  IX.            Zasady ochrony i zadania do realizacji wynikające z programu.

     X.            Źródła finansowania Gminnego Programu Opieki nad Zabytkami w Gminie Trzcińsko- Zdrój na lata 2011-2015.

  XI.            Postanowienia końcowe.

 

 

 

 

 

 

I Wprowadzenie

Podstawowym celem opracowania programu opieki nad zabytkami jest określenie zasadniczych kierunków działań oraz kluczowych zadań, jakie winny być realizowane dla poprawy stanu zachowania dziedzictwa kulturowego gminy Trzcińsko- Zdrój dla zachowania śladów przeszłości.

Zachowanie, ochrona i konserwacja zabytków to ważny interes publiczny- prawidłowe zachowanie dóbr kultury wpływa na kształtowanie się tożsamości lokalnej.

Obowiązek opracowania programu wynika z art. 87 ust. 1. Ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami i ma na celu poprawę stanu zachowanych zasobów kulturowych przez właściwe eksponowanie walorów krajobrazu kulturowego, wykorzystanie w celach edukacyjnych i wychowawczych, rozwój turystyki, a także cele społeczne i gospodarcze.

Program opieki nad zabytkami dla Gminy Trzcińsko- Zdrój jest dokumentem pomocniczym i uzupełniającym, nie ma on charakteru aktu prawnego. Program opieki nad zabytkami jest elementem samorządowej polityki strategicznej służącym podejmowaniu działań w celu poprawy stanu zasobów dziedzictwa kulturowego na terenie gminy.

Program opieki nad zabytkami wymaga cyklicznej aktualizacji z uwagi na zmieniające się przepisy prawa oraz zmieniające się uwarunkowania gospodarcze i kulturowe a także zmieniający się stan zasobów dziedzictwa kulturowego.

 

II Podstawa prawna opracowania gminnego programu opieki nad zabytkami:

Ilekroć w opracowaniu mowa jest o:

-ustawie – rozumie się przez to ustawę z dn. 23 lipca 2003r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz.1568 z późniejszymi zmianami),

-programie – rozumie się przez to „PROGRAM OPIEKI NAD ZABYTKAMI GMINY TRZCIŃSKO- ZDRÓJ NA LATA 2011 - 2015”

-gminie – rozumie się przez to Gminę Trzcińsko-Zdrój

-ewidencji – rozumie się Gminną Ewidencję Zabytków gminy Trzcińsko- Zdrój, prowadzoną w formie papierowej i elektronicznej.

-zabytku – rozumie się nieruchomość lub rzecz ruchomą, ich części lub zespoły, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową.

-zabytku nieruchomym - rozumie się w szczególności: krajobrazy kulturowe, układy urbanistyczne, ruralistyczne i zespoły budowlane, dzieła architektury i budownictwa, dzieła budownictwa obronnego, obiekty techniki, cmentarze, parki, ogrody i inne formy zaprojektowanej zieleni, miejsca upamiętniające wydarzenia historyczne lub działalność wybitnych osobistości bądź instytucji (art.6 ust. 1 pkt 1).

-zabytku ruchomym – rozumie się w szczególności: dzieła sztuk plastycznych, rzemiosła artystycznego i sztuki użytkowej, kolekcje, numizmaty oraz pamiątki historyczne, wytwory techniki, materiały biblioteczne, instrumenty muzyczne, wytwory sztuki ludowej i rękodzieła oraz inne obiekty etnograficzne oraz przedmioty upamiętniające wydarzenia historyczne bądź działalność wybitnych osobistości lub instytucji (art.6 ust. 1 pkt 2).

-zabytku archeologicznym- rozumie się w szczególności: pozostałości terenowe pradziejowego i historycznego osadnictwa, cmentarzyska, kurhany, relikty działalności gospodarczej, religijnej i artystycznej (art. 6 pkt 3).

-krajobraz kulturowy to przestrzeń historycznie ukształtowana w wyniku działalności człowieka, zawierająca wytwory cywilizacji oraz elementy przyrodnicze (art.3 pkt 14).

Ochronie podlegać mogą nazwy geograficzne, historyczne lub tradycyjne nazwy obiektu budowlanego, placu, ulicy lub jednostki osadniczej (art.6, ust.2).

Zgodnie z art. 87 Ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami z dnia 23 lipca 2003 r. (Dz. U. z 2003 r. Nr 162 poz. 1568) obowiązek wykonania gminnego programu opieki nad zabytkami spoczywa na burmistrzu (prezydencie miasta, wójcie).

Zgodnie z art. 87 ust. 2 Ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, gminny program opieki nad zabytkami ma na celu w szczególności:

1) włączenie problemów ochrony zabytków do systemu zadań strategicznych, wynikających z koncepcji przestrzennego zagospodarowania kraju;

2) uwzględnianie uwarunkowań ochrony zabytków, w tym krajobrazu kulturowego i dziedzictwa archeologicznego, łącznie z uwarunkowaniami ochrony przyrody i równowagi ekologicznej;

3) zahamowanie procesów degradacji zabytków i doprowadzenie do poprawy stanu ich zachowania;

4) wyeksponowanie poszczególnych zabytków oraz walorów krajobrazu kulturowego;

5) podejmowanie działań zwiększających atrakcyjność zabytków dla potrzeb społecznych, turystycznych i edukacyjnych oraz wspieranie inicjatyw sprzyjających wzrostowi środków finansowych na opiekę nad zabytkami;

6) określenie warunków współpracy z właścicielami zabytków, eliminujących sytuacje konfliktowe związane z wykorzystaniem tych zabytków;

7) podejmowanie przedsięwzięć umożliwiających tworzenie miejsc pracy związanych z opieką nad zabytkami.

Gminny program opieki nad zabytkami, zgodnie z art. 87 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, jest sporządzany na okres 4 lat i uchwalany przez radę gminy po uzyskaniu opinii wojewódzkiego konserwatora zabytków ( zgodnie z art.87 ust 3 ustawy).

Gminny program opieki nad zabytkami jest ogłaszany w wojewódzkim dzienniku urzędowym.

Z realizacji programu burmistrz sporządza, co 2 lata sprawozdanie, które przedstawia Radzie Gminy.

Program opieki nad zabytkami dla gminy Trzcińsko- Zdrój oparto również na podstawie:

- ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity Dz. U. z 2001r. Nr 142, poz. 1591 z późn. zm.);

-Tez do opracowania krajowego programu ochrony zabytków i opieki nad zabytkami zatwierdzone przez Ministra Kultury Waldemara Dąbrowskiego, opracowane przez zespól Rady Ochrony Zabytków przy Ministrze Kultury pod przewodnictwem prof. dr hab. Bogumiły Rouby.

-Gminny program opieki nad zabytkami – poradnik metodyczny. Praca zespołowa. Krajowy Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków Warszawa 2008r. ;

-STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY TRZCIŃSKO- ZDRÓJ (RBGP SZCZECIN);

 

III Uwarunkowania formalno-prawne.

Podstawowym aktem prawnym regulującym przepisy prawa dotyczące ochrony dziedzictwa narodowego jest Konstytucja Rzeczypospolitej z dnia 2 kwietnia 1997 r.

Zgodnie z art. 5, art. 6 i art. 86 Ustawy zasadniczej ochrona zabytków jest obowiązkiem państwa i każdego obywatela.

Jednym z głównych aktów prawa regulującym szczegółowo zasady ochrony i opieki nad zabytkami jest Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami ( Dz. U. Nr 162, poz. 1568 z późn. zm.).

Zgodnie z art. 4  Ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, ochrona zabytków polega na podejmowaniu przez organy administracji publicznej działań mających na celu m.in.:

-zapewnienie warunków prawnych, organizacyjnych i finansowych umożliwiających trwałe zachowanie zabytków oraz ich zagospodarowanie i utrzymanie,

-zapobieżenie zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytków,

-udaremnianie niszczenia i niewłaściwego korzystania z zabytków,

-przeciwdziałanie kradzieży, zaginięciu lub nielegalnemu wywozowi zabytków za granicę,

-kontrolę stanu zachowania i przeznaczenia zabytków,

-uwzględnianie zadań ochronnych w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego.

Ochrona zabytków polega w szczególności na podejmowaniu przez organy administracji publicznej działań władczych (decyzje administracyjne) mających na celu trwałe zachowanie zabytku, kontrolę stanu zachowania, zapobieganie zagrożeniom, a także uwzględnienie zadań ochronnych i w zagospodarowaniu przestrzennym oraz przy kształtowaniu środowiska.

Opieka nad zabytkami ma charakter zindywidualizowany, odpowiedzialnym za jej realizację jest właściciel, posiadacz obiektu zabytkowego ( art. 5 Ustawy ). Powinien on zachować zabytek w jak najlepszym stanie, a także umożliwić dokonanie badań naukowych i konserwatorskich.

Zgodnie z art. 5 ustawy, opieka nad zabytkami to działania faktyczne podejmowane przez właściciela lub posiadacza zabytku, polegające w szczególności na zapewnieniu warunków:

-naukowego badania i dokumentowania zabytku;

-prowadzenia prac konserwatorskich, restauratorskich i robót budowlanych przy zabytku;

-zabezpieczenia i utrzymania zabytku oraz jego otoczenia w jak najlepszym stanie;

-korzystania z zabytku w sposób zapewniający trwałe zachowanie jego wartości;

-popularyzowania i upowszechniania wiedzy o zabytku oraz jego znaczeniu dla historii i kultury.

Szczegółowo obowiązki gminy ( jako właściciela lub posiadacza ) w stosunku do obiektów zabytkowych objętych ochroną zawierają artykuły: 5,25,26,28,30,31,36,71,72 ustawy.

Ustawa o samorządzie gminnym określając zadania własne gminy, wymienia również te, które bezpośrednio lub pośrednio odnoszą się do ochrony zabytków. Należą do nich sprawy:

-ładu przestrzennego, gospodarki nieruchomościami, ochrony środowiska oraz gospodarki wodnej,

-gminnych dróg, ulic, placów oraz organizacji ruchu drogowego,

-kultury, w tym bibliotek gminnych i innych instytucji kultury oraz ochrony zabytków i opieki nad zabytkami,

-kultury fizycznej i turystyki, zieleni i zadrzewienia,

-cmentarzy gminnych,

-utrzymania gminnych obiektów, urządzeń użyteczności publicznej oraz obiektów administracyjnych,

-promocji gminy.

Według art. 71. ust. 2. ustawy, w przypadku gdy tytuł prawny do zabytku posiada jednostka samorządu terytorialnego, sprawowanie opieki nad zabytkami, określonej w art. 5 ustawy, w tym finansowanie prac konserwatorskich, restauratorskich i robót budowlanych przy zabytku, jest zadaniem własnym tej jednostki. Wykonywanie zadań w zakresie kultury i ochrony zabytków jest również ustawowym zadaniem samorządów, o czym stanowi:   Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym(tekst jednolity Dz. U. Nr 142 poz. 1591 z 2001 r. z późn. zm. 

Zgodnie z art. 7, ust. 1, pkt 9 Ustawy o samorządzie gminnym zadaniem własnym gminy jest „zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty (…). W szczególności zadania własne obejmują sprawy (...) kultury, w tym (…) ochrony zabytków i opieki nad zabytkami”.

Ochronę zabytków i opiekę nad zabytkami uwzględnia się przy sporządzaniu i aktualizacji koncepcji przestrzennego zagospodarowania kraju, strategii rozwoju województw, planów zagospodarowania przestrzennego województw, planu zagospodarowania przestrzennego morskich wód wewnętrznych, morza terytorialnego i wyłącznej strefy ekonomicznej, analiz i studiów z zakresu zagospodarowania przestrzennego powiatu, strategii rozwoju gmin, studiów uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin oraz miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, a także decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, decyzji o warunkach zabudowy, decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowych, decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowych i decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji w zakresie lotniska użytku publicznego.

Przepisy dotyczące ochrony zabytków i opiece nad nimi zostały ujęte w wielu aktach prawnych, m.in. w:

-Ustawie z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2006 r. Nr 156 poz. 1118 z późn. zm.),

-Ustawie z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80 poz. 717 z późn. zm.),

-Ustawie z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tekst jednolity Dz. U.  z 2008 r. Nr 25, poz. 150 z późn. zm.),

-Ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. z 2010 r. Nr 102 poz. 651),

-Ustawie z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego
i wolontariacie (Dz. U. z 2003 r. Nr 96, poz. 873 z późn. zm.).

-Ustawie z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880),

-Ustawie z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (tekst jednolity Dz. U. z 2001 Nr 13, poz. 123).

 

IV. Uwarunkowania zewnętrzne ochrony dziedzictwa narodowego;

1. Strategiczne cele polityki państwa w zakresie ochrony zabytków i opieki nad zabytkami powinien określać Krajowy program ochrony zabytków i opieki nad zabytkami, którego projekt powstał w 2005 r., jednak do dnia dzisiejszego nie został on uchwalony.

Program kształtuje strefę ochrony poprzez wskazanie siedmiu podstawowych zasad konserwatorskich:

-zasady primum non nocere,

-zasady maksymalnego poszanowania oryginalnej substancji zabytku i wszystkich jego wartości (materialnych i niematerialnych),

-zasady minimalnej niezbędnej ingerencji (powstrzymywania się od działań niekoniecznych),

-zasady, zgodnie z którą usuwać należy to (i tylko to), co na oryginał działa niszcząco,

-zasady czytelności i odróżnialności ingerencji,

-zasady odwracalności metod i materiałów,

-zasady wykonywania wszelkich prac zgodnie z najlepszą wiedzą i na najwyższym poziomie.

W dniu 10 maja 2004 r. Minister Kultury zatwierdził Tezy do opracowania Krajowego Programu Ochrony Zabytków i Opieki nad Zabytkami.

Zgodnie z Tezami KPOZiOnZ powinien uwzględniać:

-stan zabytków;

-stan służb konserwatorskich;

-stan opieki nad zabytkami;

-stan uregulowań prawnych;

-stworzenie sprawnego systemu finansowania ochrony i opieki konserwatorskiej;

Kolejnymi dokumentami określającym strategiczne cele państwa w zakresie ochrony zabytków i opiece nad nimi są:

-Narodowa Strategia Rozwoju Kultury na lata 2004–2013 (Warszawa 2004), która wskazuje główne kierunki narodowej strategii rozwoju kultury, analizę wykorzystania środków EOG w latach 2004-2006 oraz możliwości finansowania kultury ze środków wspólnotowych na programy operacyjne.

Dokumentem służącym wdrożeniu Narodowej Strategii Rozwoju Kultury jest Narodowy Program Kultury „Ochrona Zabytków i Dziedzictwa Kulturowego na lata 2004-2013”. Program ten jest zgodny z narodowym planem rozwoju oraz założeniami do Krajowego Programu Ochrony Zabytków i Opieki nad Zabytkami. Podstawą do sformułowania Narodowego Programu Kultury Ochrona zabytków i dziedzictwa kulturowego jest uznanie sfery dziedzictwa narodowego za podstawę rozwoju kultury i upowszechniania kultury, a także za potencjał regionów, służący wzrostowi konkurencyjności regionów dla turystów, inwestorów i mieszkańców,oraz:

-Uzupełnienie Narodowej Strategii Rozwoju Kultury na lata 2004-2020 (Warszawa 2005) , która określa cele i założenia narodowej strategii rozwoju kultury do roku 2020 oraz wskazuje system realizacyjny, czyli programy operacyjne. Został tam również powołany Program Operacyjny Dziedzictwo Narodowe z priorytetami dotyczącymi:

-ochrony zabytków;

-rozwój instytucji muzealnych;

-ochrona dziedzictwa narodowego poza granicami kraju;

-tworzenie zasobów cyfrowych dziedzictwa narodowego;

-ochrona dziedzictwa kultury ludowej.

2. Zabytki i ich ochrona w krajowych i wojewódzkich dokumentach o charakterze pomocniczym:

-Strategia Rozwoju Województwa Zachodniopomorskiego do roku 2020(przyjęta przez Sejmik Województwa Zachodniopomorskiego uchwałą Nr XXVI/ 303/05 z dnia 19 grudnia 2005 r.), wskazująca kierunki strategiczne ochrony zabytków tj. rozwój i promocja turystyki, rewitalizacja obszarów miejskich i wiejskich, wzmocnienie tożsamości społeczności lokalnej i aktywizację rynku pracy.

-Priorytety Rozwoju Województwa Zachodniopomorskiego wskazują na duże zróżnicowanie w rozwoju kultury uzależnione od specyfiki danego regionu i kładą nacisk na wyzyskanie potencjału kulturalnego regionu dla jego promocji.

-Regionalny Program Operacyjny Województwa Zachodniopomorskiego na lata 2007-2013, zakładający poprawę jakości życia mieszkańców województwa zachodniopomorskiego, opartej na zwiększeniu dostępności infrastruktury technicznej i umiejętnym wykorzystaniu potencjału kulturalnego i turystycznego województwa.

-Wojewódzki Program Opieki nad Zabytkami na lata 2008-2012 dla Województwa Zachodniopomorskiego określa warunki ochrony zabytków w ustaleniach międzynarodowych, w krajowych dokumentach strategicznych, a także w dokumentach strategicznych, przepisach samorządowych Województwa Zachodniopomorskiego i w świetle Ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Głównym celem WPOnZWZ jest:

a/utrzymanie zabytków budujących krajobraz kulturowy regionu;

b/funkcjonowanie zabytków w procesie aktywizacji ekonomicznej i społecznej województwa:

c/kształtowanie świadomości regionalnej w oparciu o dziedzictwo kulturowe i jego potrzebę zachowania dla przyszłych pokoleń;

-Strategia Rozwoju Społeczno- Gospodarczego Powiatu Gryfińskiego na lata 2001-2010 wymienia obiekty i tereny chronione: zespół obronny (mury, bramy, baszty), Kościół w Trzcińsku- Zdroju, Kościoły wiejskie, Ratusz, a także Otulinę Cedyńskiego Parku Krajobrazowego.

Program opieki nad zabytkami dla gminy Trzcińsko- Zdrój jest spójny z wyżej wymienionymi dokumentami i kierunkami wyznaczonymi dla ochrony dziedzictwa kulturowego kraju.

V Uwarunkowania wewnętrzne ochrony dziedzictwa kulturowego na poziomie gminy Trzcińsko-Zdrój wyznaczające kierunki polityki przestrzennej gminy:

1.Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Trzcińsko- Zdrój.

Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Trzcińsko- Zdrój wskazuje najbardziej wartościowe walory zasobów środowiska kulturowego gminy. O wysokich walorach krajobrazowych Gminy Trzcińsko-Zdrój świadczy różnorodne ukształtowanie terenu, nasycenie kompleksami leśnymi, licznymi jeziorami i oczkami wodnymi oraz niski stopień występowania obszarów zdegradowanych, co stwarza duże możliwości rozwoju małych form turystyki ( w tym lecznictwa wypoczynkowego ) i agroturyzmu.

Studium wskazuje jako główną formę ochrony zabytków rejestr zabytków, a także strefy ochrony konserwatorskiej wymienione w wykazie obiektów objętych ochroną konserwatorską. Studium wskazuje elementy kultury materialnej występujące na terenie Gminy Trzcińsko-Zdrój objęte ochroną konserwatorską tj. historyczne układy przestrzenne, obiekty wpisane do rejestru zabytków, obiekty ujęte w ewidencji konserwatorskiej, a także tereny objęte strefą ochrony archeologicznej.

W Studium przyjęto następujące kierunki zagospodarowania przestrzennego dziedzictwa kulturowego Gminy:

-respektowanie wymogów ochrony zabytków;

-wyłączenie spod zabudowy terenu dawnych fos i wałów;

-konieczność opracowania planu rewaloryzacji Starego Miasta;

-ograniczenie ruchu kołowego w obrębie stref ochrony;

-opracowanie projektów rewaloryzacji obszarów objętych strefą.

2. Lokalny Program Rewitalizacji miasta Trzcińsko- Zdrój na lata 2007-2013 i lata kolejne wyznacza granice stref ochrony konserwatorskiej oraz określa rodzaje kwalifikujących się projektów:

- projekty z zakresu rewitalizacji, konserwacji, renowacji i modernizacji i adaptacji na cele kulturalne historycznych obiektów i zespołów zabytkowych wraz z ich otoczeniem, szczególnie realizowane w ramach przyjętych strategii rozwoju produktów turystyki kulturowej;

-projekty z zakresu rewitalizacji historycznych obszarów miejskich;

- projekty z zakresu rewitalizacji, konserwacji, renowacji i modernizacji i adaptacji na cele kulturalne zespołów fortyfikacyjnych oraz budowli obronnych;

- projekty z zakresu rewitalizacji obiektów poprzemysłowych o wysokiej wartości historycznej na cele kulturalne, w szczególności na muzea nowoczesności;

-projekty z zakresu budowy i rozbudowy publicznych i niekomercyjnych instytucji kultury o europejskim znaczeniu;

- projekty z zakresu budowy, rozbudowy i adaptacji infrastruktury kulturowej w miejscach o symbolicznym znaczeniu dla polskiej kultury;

-projekty z zakresu tworzenia systemów zabezpieczeń przed nielegalnym wywozem dzieł sztuki oraz zabezpieczenie zabytków ruchomych przed kradzieżą i zniszczeniem.

 

VI. Cele programu w świetle Ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami;

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami określa, iż opracowanie programu opieki nad zabytkami ma na celu:

1. Włączenie problemów ochrony zabytków do systemu zadań strategicznych, wynikających z koncepcji przestrzennego zagospodarowania przestrzennego kraju;

2. Uwzględnienie uwarunkowań ochrony zabytków, w tym krajobrazu kulturowego i dziedzictwa archeologicznego, łącznie z uwarunkowaniami ochrony przyrody i równowagi ekologicznej,

3. Zahamowanie procesów degradacji zabytków i doprowadzenie do poprawy stanów ich zachowania,

4. Wyeksponowanie poszczególnych zabytków oraz walorów krajobrazu kulturowego,

5. Podejmowanie działań zwiększających atrakcyjność zabytków dla potrzeb społecznych, turystycznych i edukacyjnych oraz wspieranie inicjatyw sprzyjających wzrostowi środków finansowych na opiekę nad zabytkami,

6. Określenie warunków współpracy z właścicielami zabytków, eliminujących sytuacje konfliktowe związane z wykorzystaniem tych zabytków,

7. Podejmowanie przedsięwzięć umożliwiających tworzenie miejsc pracy związanych z opieką nad zabytkami.

VII. Ogólna charakterystyka zasobów:

                               1.            Zarys historii miasta Trzcińsko- Zdrój;

Gród wraz z osadą rybacką powstał we wczesnym średniowieczu na wyspie na jeziorze. Najprawdopodobniej była to słowiańska osada plemienia Licicavików. Plemię to prawdopodobnie zajmowało obszar między Wartą, Odrą, Rurzycą i Myślą. Jan II i Otton IV, margrabiowie magdeburscy w 1281 roku wydali dokument, na mocy którego miasto uzyskało herb, prawo budowy domów, prowadzenia targów, prawo wyborów wójtów, posiadania ziemi. Osadzie nadano nazwę Schowenfliet, następnie zmieniając ją na Schönfliess, która to nazwa przetrwała do 1945 r.

 Przebiegał tędy ważny szlak handlowy z Poznania przez Santok, Myślibórz, Trzcińsko i Chojnę aż do słowiańskich ziem wieleckich oraz grodów nadmorskich. Osada szybko się bogaciła, przyjmując charakter zwartej i umocnionej zabudowy. Do końca XII wieku, podobnie jak sąsiednie osady i grody, podlegała ośrodkowi władzy kasztelańskiej w Cedyni. 
Znaczny rozwój osady rozpoczął się po wprowadzeniu na tych terenach wiary chrześcijańskiej i utworzeniu w latach 1123-1124 diecezji lubuskiej. Pod koniec XII wieku na ziemie te przybywali mnisi różnych zakonów. W XIII wielu przybyły tu zbierania dziesięciny od ludności osady. W przywileju tym osada została nazwana Sconenvlete. 

Wkrótce potem ziemie te zostały opanowane przez margrabiów brandenburskich i powstała tzw. Nowa Marchia, która oddzieliła księstwo zachodniopomorskie od Polski. Po przybyciu rodziny Werbenów w drugiej połowie XIII wieku i otrzymaniu jako przywilejów m. in. jeziora i grodziska, rozpoczyna się przebudowa osady.

Trzcińsko od początku swego istnienia było poważnym ośrodkiem handlowym. W 1296 roku uczestniczyło w budowie domu handlowego w Baniach, pozostawiając sobie prawo do prowadzenia w nim wymiany i sprzedaży towarów. W XIV wieku miasto uzyskało prawo wywozu zboża, prowadzenia wolnego jarmarku oraz zwolnienie z opłat celnych w okresie Nowej Marchii. W XV i XVI wieku nastąpił znaczący rozwój rolnictwa. W końcu XIX wieku zostały tu odkryte pierwsze pokłady borowinowe i założono pierwsze kąpielisko a następnie zakład leczniczy. Do zakładu tego przyjeżdżali chorzy z całej północnej Europy a miasto otrzymało tytuł Zdrój. Po II Wojnie Światowej miasto znalazło się w granicach odradzającego się państwa polskiego. W 1948 roku, ze względu na pobliskie usytuowanie lotniska wojsk radzieckich w Chojnie, wywiezione zostało wyposażenie uzdrowiska do Połczyna Zdroju zaś sam zakład leczniczy zamknięto. 

W chwili obecnej mury obronne istnieją na całym obwodzie miasta. Zachowało się też 5 baszt łupinowych półkolistych i 20 prosto­kątnych. Istnieją też dwie baszty i dwie bramy miejskie. Obwarowania miejskie Trzcińska należą do najlepiej zachowanych zespołów fortyfikacji miast znajdujących się na Pomorzu Zachodnim. Układ architektoniczny pozostał do dnia dzisiejszego. 
W centrum grodu został wybudowany dom kupiecki oraz kościół. Dom kupiecki zaczął wkrótce pełnić funkcje ratusza, uważanego obecnie za jeden z najstarszych i najlepiej zachowanych zabytków w Polsce.

Zabytki gminy Trzcińsko-Zdrój:

2.1 obiekty wpisane do Rejestru Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków:

 

Pełną ochronę prawną obiektu zabytkowego zapewnia wpis do rejestru zabytków prowadzony przez właściwego miejscowo Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Na terenie Gminy Trzcińsko- Zdrój do rejestru zabytków wpisano:

-układ przestrzenny terenu Starego Miasta w Trzcińsku- Zdroju;

-kościoły: NSPJ w Chełmie Górnym, Matki Boskiej Różańcowej w Dobropolu, Matki Boskiej Częstochowskiej w Gogolicach, św. Stanisława w Góralicach, Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Piasecznie, Chrystusa Króla w Rosnowie, NSPJ w Stołecznej, Narodzenia Najświętszej Marii Panny w Strzeszowie i kościół Matki Boskiej Nieustającej Pomocy w Trzcińsku- Zdroju;

-dwory i pałace: w Chełmie Górnym, Stołecznej, Dobropolu ( w ruinie);

-cmentarze: przykościelny wraz z kaplicą i pomnikiem z I wojny światowej w Chełmie Dolnym;

-obwarowania miejskie wraz z bramami i basztami;

-parki: dworski w Chełmie Dolnym, Chełmie Górnym, Dobropolu, Gogolicach, Piasecznie, Rosnowie, Stołecznej i dawny zdrojowy przy Alei Róż w Trzcińsku- Zdroju;

-zabytki architektury: kuźnia wraz z powozownią w Chełmie Dolnym, budynek Poczty ul. Rynek 3 w Trzcińsku- Zdroju, kamienica przy ul. Chojnickiej 2, kamienica przy ul. Kościuszki 1, dom przy ul. Rynek 7, dawny dom zdrojowy przy Alei Róż ( obecnie PDPS) oraz Ratusz w Trzcińsku- Zdroju.

2.2 Obiekty uznane za zabytkowe w Trzcińsku- Zdroju:

- ul. Chojnicka 4,5,6,7,8,9,10,11,12,14,15,17 oraz zespól stodół usytuowanych po obu stronach ulicy;

- ul. Cmentarnej 1 ( wraz z budynkiem gospodarczym), 4 (wraz z budynkiem gospodarczym),5,7 ( wraz z budynkiem gospodarczym), 13 wraz z budynkiem gospodarczym oraz młyn;

-ul. Dworcowej 2,3,5 wraz z budynkiem gospodarczym, 9, 11, 13, 17, 19, 21, 23, 26,27,29,31,39,41 oraz zespól budynków dworca kolejowego z wieżą wodną;

- ul. Kościelnej 1,3,5;

-ul.Kościuszki2,3,4,5,6,8,11,12,13,14,16,17,18,19,20,21,22,23,25,28,31,32,33, 34, 36, 37,39,41,43,45;

-ul. Krótkiej 1 ( budynek gospodarczy),5;

-ul.2lutego2,3(szkoła), 8,12,14,16,20,22,24,26,28,30,32,34,36,38,40,44,46;

-ul.9maja 1,2,3,4,5,8,10,12,14,15,16,17,19,20,21,22,24,26,28,30,31;

-ul. Mickiewicza 4 wraz z zespołem budynków;

-ul. Murarskiej 1 ( trafostacja);

-ul. Polnej 6,8,10,16,18,20,22;

-ul. Rynek 2,4, 5 (wraz z budynkiem gospodarczym),7,8,9,12,13,14;

-ul.Sienkiewicza 2,2a,4,10,14,15,16,17,19,20,21,22,24,28,29,33, 36,37,38,40, 42, 47, 49,51;

-ul. Sojuszników 1,4,9,10,12,13,14,15,17,18,19,21,22,25,30;

-ul. Wodnej 3 ( posterunek policji);

-ul. Wolności 3;

-cmentarz komunalny założony na terenie cmentarza ewangelickiego wraz kaplicą cmentarną, kaplicą grobową, ogrodzeniem wraz z bramą i zielenią komponowaną.

2.3 Zabytki o najwyższym znaczeniu dla Gminy:

Ze względu na posiadane walory kulturowo-historyczne najwyższą wartość przedstawiają następujące obiekty i zespoły obiektów:

·         Chełm Dolny:

-Kościół p. w. Najświętszego Serca Pana Jezusa

-Cmentarz wraz z kaplicą grobową Rodziny von Trescow;

-Cmentarz rzymsko-katolicki przykościelny;

-Pomniki nagrobne zgromadzone w formie lapidarium przy Kościele;

-Park podworski z ruinami dworu;

-Dawna kuźnia z powozownią;

 

·         Chełm Górny:

- Zespół dworski wraz z parkiem, zabudowaniami gospodarczymi, zabytkową nawierzchnią dziedzińca i wieżą wodną.

·         Dobropole:

-Kościół rzymsko-katolicki p. w. Matki Bożej Nieustającej Pomocy;

-Ruiny pałacu wraz parkiem;

·         Gogolice:

-Pałac wraz z parkiem i zabudowaniami gospodarczymi;

-Kościół p.w. Najświętszej Marii Panny Częstochowskiej.

·         Góralice:

-Kościół p. w. św. Stanisława Biskupa;

·         Klasztorne:

-Park podworski z lodownikiem;

-Zabudowania pofolwarczne;

 

·         Piaseczno:

-Kościół p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny;

·         Rosnowo:

-Kościół p. w. Chrystusa Króla wraz z ogrodzeniem;

-Park podworski;

·         Smuga:

-Park podworski;

·         Stołeczna:

-Kościół p. w. Najświętszego Serca Pana Jezusa wraz z ogrodzeniem i kostnicą;

-Pałac wraz z parkiem;

 

·         Strzeszów:

-Kościół p. w. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny wraz z ogrodzeniem;

·         Trzcińsko- Zdrój:

-obwarowania miejskie wraz z basztami i bramami;

-Baszta Prochowa;

-Baszta Bociania;

-Brama Chojeńska;

-Brama Myśliborska;

-Ratusz

-Budynek Poczty;

-Cmentarz wraz z ogrodzeniem, Kaplicą cmentarną i Kaplicą Grobową;

-Zespół Budynku Dworca z zabudowaniami i wieżą wodną;

-Kościół p.w. Matki Bożej Nieustającej Pomocy;

-Park przy ul. Młyńskiej;

-Dom Pomocy Społecznej przy Alei Róż 1;

-Układ urbanistyczny Miasta;

2.4. Stanowiska i obiekty archeologiczne:

W II- strefa częściowej ochrony konserwatorskiej:

·         Antoniewice – 1 stanowisko;

·         Chełm Górny – 1 stanowisko;

·         Chełm Dolny – 12 stanowisk;

·         Dobropole – 2 stanowiska;

·         Góralice – 2 stanowiska;

·         Piaseczno – 1 stanowisko;

·         Rosnowo – 3 stanowiska;

·         Smuga – 1 stanowisko;

·         Tchórzno – 2 stanowiska;

·         Trzcińsko–Zdrój – 6 stanowisk;

W III– strefa ograniczonej ochrony konserwatorskiej:

·         Antoniewice – 6 stanowisk;

·         Chełm Dolny – 10 stanowisk;

·         Chełm Górny – 3 stanowiska;

·         Dobropole – 10 stanowisk;

·         Gogolice – 6 stanowisk;

·         Góralice – 29 stanowisk;

·         Klasztorne – 11 stanowisk;

·         Piaseczno – 16 stanowisk;

·         Rosnowo – 15 stanowisk;

·         Smuga – 2 stanowiska;

·         Stołeczna – 5 stanowisk;

·         Strzeszów – 6 stanowisk;

·         Tchórzno -4 stanowiska;

·         Trzcińsko-Zdrój – 63 stanowiska;

Zgodnie z art. 22 znowelizowanej ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami w gminnej ewidencji zabytków ujęte są:

1.       zabytki nieruchome, wpisane do rejestru;

2.       inne zabytki nieruchome znajdujące się w wojewódzkiej ewidencji zabytków;

3.       inne zabytki nieruchome wyznaczone przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) w porozumieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków.

Lista zabytków została opracowana na podstawie Gminnej Ewidencji Zabytków Gminy Trzcińsko- Zdrój w formie zbioru 438 kart adresowych zabytków nieruchomych, sporządzonej w 2011 r. wraz z obiektami znajdującymi się w Wojewódzkiej Ewidencji Zabytków prowadzonej przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.

 

VIII. Ocena stanu dziedzictwa kulturowego. Analiza szans i zagrożeń (SWOT):

Mocne strony:

·         Zachowanie ważnych elementów krajobrazu kulturowego w postaci układu przestrzennego Trzcińska-Zdroju, zespołów dworsko-folwarcznych, obiektów sakralnych oraz zespołów zabudowy mieszkalnej i zieleni komponowanej na terenie Miasta i Gminy;

·         Dobry stan obiektów użyteczności publicznej i większości obiektów sakralnych;

·         Zachowanie obiektów o dużej wartości kulturowej: sakralnych wraz z cmentarzami, pojedynczych mieszkalnych wraz z zabudową gospodarczą, zespołów dworsko-folwarcznych wraz z zielenią komponowaną i użyteczności publicznej;

·         Atrakcyjne położenie przyrodniczo- krajobrazowe i klimatyczne ( m. in. rzeźba polodowcowa, dolina Tywy, użytki ekologiczne Czereśniowe Kociołki, duża ilość jezior i oczek wodnych ), stwarzające bardzo dobre warunki do rozwoju turystyki, ekoturystyki, agroturystyki i rekreacji;

·         Rzetelnie sporządzona Gminna Ewidencja Zabytków Miasta i Gminy Trzcińsko- Zdrój;

·         Bogate dziedzictwo pocysterskie: Pomorski Szlak Cysterski oraz Szlak Kupiecki;

·         Uwzględnienie w Lokalnym Programie Rewitalizacji Trzcińska- Zdroju na lata 2007-2013 r., oraz w Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta i Gminy Trzcińsko-Zdrój działań dla zachowania dziedzictwa kulturowego;

·         Działania władz Gminy na rzecz promocji Regionu, rozwoju turystyki i ochrony dziedzictwa kulturowego i przyrodniczego;

Strony słabe:

·         Rozwój budownictwa mieszkalnego dewaloryzujący historyczne układy przestrzenne;

·         Zły stan techniczny wielu obiektów zabytkowych;

·         Nieprawidłowe modernizacje obiektów zabytkowych ( prowadzone często bez wymaganych zezwoleń ) powodujące czasem bezpowrotną utratę wartości historycznych i kulturowych;

·         Duża ilość samowoli budowlanych i odstępstw od prawa budowlanego oraz niewłaściwe użytkowanie obiektów przy niskiej skuteczności w egzekucji naruszeń prawa;

·         Małe wykorzystanie Funduszy Unii Europejskiej;

·         Zbyt niskie środki budżetowe i prywatne przeznaczone na remonty i konserwację obiektów zabytkowych, brak również środków i planów zagospodarowania nieczynnych cmentarzy;

·         Brak środków przeznaczonych na badania naukowe zabytków;

·         Mała skala działań promocyjnych i edukacyjnych w zakresie ochrony dziedzictwa kulturowego;

·         Słabo rozwinięta baza turystyczna, niewykorzystanie niezaprzeczalnych walorów turystycznych Gminy;

·         Niska świadomość społeczna dla znaczenia ochrony i opieki nad zabytkami;

Zagrożenia:

·         Zacieranie walorów historycznych obiektów zabytkowych przez przypadkowe, a często i bezprawne przebudowy i modernizacje powodujące ich dewaloryzację;

·         Wydawanie zezwoleń na nową zabudowę mieszkaniową i użytkową rozbieżną ze stylistyką historyczną regionu;

·         Stosowanie nowoczesnych materiałów, technologii lub kolorystyk niedostosowanych do historycznego charakteru zabudowy;

·         Duża ilość nośników reklamowych wpływających wizualnie negatywnie na otoczenie obiektów i zespołów zabytkowych, często instalowanych również na samych obiektach;

·         Nieskuteczna egzekucja samowoli budowlanej;

·         Degradacja środowiska naturalnego i jego zanieczyszczenie, dewastacja obiektów i zespołów zabytkowych;

·         Niestabilność i powszechna nieznajomość przepisów prawa;

·         Niewłaściwe użytkowanie i komercjalizowanie obiektów zabytkowych.

 

Szanse:

·         Zwiększenie świadomości mieszkańców w zakresie ważności znaczenia ochrony i opieki nad zabytkami i wartości dziedzictwa kulturowego;

·         Zwiększanie środków budżetu Gminy na prace remontowo-konserwatorskie obiektów i terenów zabytkowych;

·         Lepsze pozyskiwanie i wykorzystanie funduszy UE, państwowych, resortowych na prace remontowo-konserwatorskie;

·         Wzrost bazy agroturystycznej;

·         Wzrost świadomości mieszkańców Gminy w zakresie poprawy estetyki otoczenia i właściwego użytkowania obiektów zabytkowych;

·         Wykorzystanie doświadczeń międzynarodowych, państwowych i regionalnych w zakresie ochrony dziedzictwa kulturowego;

·         Popularyzowanie dobrych wzorców zagospodarowania i poszanowania obiektów zabytkowych;

·         Przestrzeganie zapisów miejscowych planów zagospodarowania w zakresie ochrony zabytków i dziedzictwa kulturowego;

·         Szeroka promocja walorów przyrodniczych i dziedzictwa kulturowego Gminy;

·         Wykorzystanie nowoczesnych narzędzi komunikacji ( Internet, bazy informacji turystycznej ) dla popularyzacji walorów przyrodniczych, krajobrazowych i zasobów dziedzictwa kulturowego Gminy;

Wnioski:

Gmina Trzcińsko-Zdrój położona jest w bardzo atrakcyjnym przyrodniczo, klimatycznie i krajobrazowo regionie, posiada również bogaty zasób dziedzictwa kulturowego, na który składają się liczne założenia zieleni komponowanej, folwarki i zespoły dworskie, dobrze zachowane Kościoły, cmentarze oraz zabudowa miejska Trzcińska-Zdroju i gminna wiejska.

Do najbardziej interesujących zabytków i atrakcji turystycznych Trzcińska-Zdroju możemy zaliczyć zachowany układ przestrzenny miasta z XIII wieku, wieniec murów obronnych z bramami, basztami i czatowniami, jak również granitowy Kościół z XIII wieku i Ratusz, położony w centralnym punkcie czworobocznego rynku.

Gmina położona jest w południowo-wschodniej części powiatu gryfińskiego oraz południowo-zachodniej części województwa zachodniopomorskiego i graniczy z gminą Banie, Mieszkowice, Chojna, Dębno i Myślibórz. Gmina położona jest na Równinie Gorzowskiej i Pojezierzu Myśliborskim. Przez gminę przepływa rzeka Tywa, mająca swoje źródło w okolicy Babina. Tywa łącząc się kanałami z Rurzycą wpływa do Odry, tworząc szlak kajakowy. Lasy zajmują ok. 30 % obszaru gminy, zalesione są głównie sosną, w mniejszości występuje dąb, buk, świerk i brzoza. Na walory krajobrazu ma też wpływ duża ilość jezior ( m. in. Strzeszowskie, Dobropolskie, Klasztorne Duże i Małe, Miejskie ) i oczek wodnych. Wody zajmują ok. 3 % powierzchni tj. 406 km kw. Przez teren gminy przebiega droga krajowa nr 26, prowadząca do granicy z Niemcami. Istniejąca od końca XIX wieku linia kolejowa w Trzcińsku-Zdroju została zamknięta w 1992 r.

Walory przyrodnicze, krajobrazowe, klimatyczne, a także ogromny zasób wcześniej wymienionego dziedzictwa kulturowego pozwala na to, aby Gmina mogła w pełniwykorzystywać swoje niezaprzeczalne atuty do rozwoju turystyki, aktywnych form wypoczynku i rekreacji.

Czynniki o charakterze społecznym, ekonomicznym oraz niski poziom edukacji i promocji wpływają negatywnie na ten potencjał.

Na poprawę tego stanu wpłynąć mogą działania promocyjne i edukacyjne, współpraca regionalna czy międzynarodowa, wykorzystanie środków budżetu gminnego i pozyskanych z zewnątrz, poprawa komunikacji i rozwój bazy turystycznej.

Na Gminie spocznie obowiązek wytyczenia i realizacji najważniejszych celów i kierunków działań w zachowaniu dziedzictwa kulturowego.

Program Opieki nad Zabytkami pełni funkcję promocyjną i informacyjną, jest również raportem o stanie dziedzictwa kulturowego w Gminie oraz wskazuje działania zmierzające do jego poprawy. Jego zadaniem jest również promocja samej Gminy, której celem jest zachowanie dziedzictwa kulturowego dla przyszłych pokoleń. Realizacja zdefiniowanych i wytyczonych celów w tym zakresie powinna pomóc Gminie Trzcińsko-Zdrój w zachowaniu dziedzictwa kulturowego. Działania te powinny być realizowane zgodnie z hierarchią i kontrolowane na każdym etapie.

 

IX. Zasady ochrony i zadania do realizacji wynikające z programu.

Ustala się następujące zasady ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków oraz dóbr kultury współczesnej na terenie gminy Trzcińsko- Zdrój:

·         działania dotyczące obiektów objętych ochroną konserwatorską (wpisanych do rejestru zabytków),wymagają uzgodnienia z organem właściwym ds. ochrony zabytków;

·         ochronę konserwatorską obiektów objętych gminną ewidencją zabytków t. j. zakaz przekształceń obiektów, które mogą powodować obniżenie ich wartości estetycznych, historycznych i architektonicznych,

·         należy uwzględnić wymagania dotyczące zasad utrzymania harmonijnego krajobrazu kulturowego, w tym zwłaszcza:

·         utrzymania zasadniczych elementów rozplanowania, w tym układów zabudowy wsi i historycznej sieci drogowej,

·         ochroną należy objąć kapliczki i figury przydrożne,

·         zachowanie historycznego układu założeń parkowych,

·         ustala się ochronę konserwatorską stanowisk archeologicznych wpisanych do rejestru zabytków oraz stanowisk archeologicznych wpisanych do ewidencji zabytków

·         wszelkie działania inwestycyjne, wymagające prowadzenia robót ziemnych w rejonie stanowisk archeologicznych oraz terenów objętych wpisem do rejestru zabytków winny być realizowane przy uwzględnieniu przepisów odrębnych z zakresu ochrony zabytków.

Na terenie Gminy Trzcińsko- Zdrój ustala się następujące zadania do realizacji:

·         Prawidłowe eksponowanie obiektów zabytkowych i poprawa ich stanu zachowania;

·         Zahamowanie procesu degradacji obiektów zabytkowych;

·         Prawidłowe wykorzystanie obiektów zabytkowych do promocji Gminy;

·         Zwiększanie walorów krajobrazu kulturowego;

·         Zwiększenie nacisku na lepsze pozyskiwanie środków finansowych na opiekę nad zabytkami;

·         Dokonywanie niezbędnych bieżących remontów i bieżących prac porządkowych obiektów zabytkowych;

·         Podjęcie działań w celu uporządkowania, ioznaczenia nieczynnych historycznych cmentarzy w tym zabezpieczenie zachowanych nagrobków, przeprowadzenie prac porządkowych, ogrodzenie terenu, pielęgnacja zieleni itp., względnie utworzenie lapidarium;

·         Prowadzenie i aktualizacja w ustawowym terminie Gminnej Ewidencji Zabytków;

·         Wspieranie rozwoju i powiększanie bazy gospodarstw agroturystycznych;

·         Wspieranie działań edukacyjnych i kultywujących dawne tradycje i obrzędy;

·         Przeciwdziałanie samowoli budowlanej;

·         Wspieranie działalności publicystycznej i wydawniczej poświęconej zabytkom i opiece nad zabytkami;

X. Źródła finansowania Gminnego Programu Opieki nad Zabytkami w Gminie Trzcińsko- Zdrój na lata 2011-2015.

Zasady finansowania Gminnego Programu Opieki nad zabytkami określa rozdział 7 Ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami z dnia 23 lipca 2003r. Finansowanie prac konserwatorskich, restauratorskich i robót budowlanych spoczywa na właścicielu (posiadaczu) obiektu zabytkowego- osobie prawnej lub fizycznej posiadającej tytuł prawny do zabytku. Dla jednostki samorządu terytorialnego, będącego właścicielem zabytku, opieka nad zabytkiem stanowi jego zadanie własne. Finansowanie nie spoczywa wyłącznie na władzach samorządowych, opieka nad zabytkami, a więc i finansowanie spoczywa na właścicielu obiektu. Na wniosek właściciela ( j.s.t. czy osoby prawnej i fizycznej może być udzielona dotacja celowa. Finansowanie może pochodzić z różnych źródeł: krajowych i zagranicznych.

Zgodnie z art. 72 Ustawy: na zasadach i w trybie określonym odrębnymi przepisami, prace konserwatorskie, restauratorskie roboty budowlane przy zabytkach będących w posiadaniu jednostek organizacyjnych, zaliczanych do sektora finansów publicznych, są finansowane ze środków finansowych przyznanych odpowiednio przez dysponentów części budżetowych bądź jednostkisamorządu terytorialnego, którym podlegają te jednostki.

Art. 73 i 74 mówią:

Osoba fizyczna, jednostka samorządu terytorialnego lub inna jednostka organizacyjna, będąca właścicielem bądź posiadaczem zabytku wpisanego do rejestru albo posiadająca taki zabytek w trwałym zarządzie, może ubiegać się o udzielenie dotacji celowej z budżetupaństwa na dofinansowanie prac konserwatorskich, restauratorskich lub robót budowlanych przy tym zabytku. Dotacja na dofinansowanie prac konserwatorskich, restauratorskich lub robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru może być udzielona przez:

1) ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego ze środków finansowych z części budżetu państwa „Kultura i Ochrona Dziedzictwa Narodowego”;

2) wojewódzkiego konserwatora zabytków ze środków finansowych z budżetu państwa w części, której dysponentem jest wojewoda.

Przyznawanie dotacji celowych reguluje również Rozporządzenie Ministra Kultury z dnia 6 czerwca 2005 r. w sprawie udzielania dotacji celowej na prace konserwatorskie, restauratorskie i roboty budowlane przy zabytku przy zabytku wpisanym do rejestru (Dz. U. z 2005 r. Nr 112 poz. 940).

Zgodnie z art. 77 Ustawy dotacja może być przyznana na nakłady konieczne na:

1) sporządzenie ekspertyz technicznych i konserwatorskich;

2) przeprowadzenie badań konserwatorskich, architektonicznych lub archeologicznych;

3) wykonanie dokumentacji konserwatorskiej;

4) opracowanie programu prac konserwatorskich i restauratorskich;

5) wykonanie projektu budowlanego zgodnie z przepisami Prawa budowlanego;

6) sporządzenie projektu odtworzenia kompozycji wnętrz;

7) zabezpieczenie, zachowanie i utrwalenie substancji zabytku;

8) stabilizację konstrukcyjną części składowych zabytku lub ich odtworzenie w zakresie

niezbędnym dla zachowania tego zabytku;

9) odnowienie lub uzupełnienie tynków i okładzin architektonicznych albo ich całkowite

odtworzenie, z uwzględnieniem charakterystycznej dla tego zabytku kolorystyki;

10) odtworzenie zniszczonej przynależności zabytku, jeżeli odtworzenie to nie przekracza

50% oryginalnej substancji tej przynależności;

11) odnowienie lub całkowite odtworzenie okien, w tym ościeżnic i okiennic, zewnętrznych

odrzwi i drzwi, więźby dachowej, pokrycia dachowego, rynien i rur

spustowych;

12) modernizację instalacji elektrycznej w zabytkach drewnianych lub w zabytkach,

które posiadają oryginalne, wykonane z drewna części składowe i przynależności;

13) wykonanie izolacji przeciwwilgociowej;

14) uzupełnianie narysów ziemnych dzieł architektury obronnej oraz zabytków archeologicznych

nieruchomych o własnych formach krajobrazowych;

15) działania zmierzające do wyeksponowania istniejących, oryginalnych elementów

zabytkowego układu parku lub ogrodu;

16) zakup materiałów konserwatorskich i budowlanych, niezbędnych do wykonania

prac i robót przy zabytku wpisanym do rejestru, o których mowa w pkt 7-15;

17) zakup i montaż instalacji przeciwwłamaniowej oraz przeciwpożarowej i odgromowej.

Dotacje mogą być również przyznawane z budżetu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. W przypadku tych dotacji, muszą one być realizowane zgodnie z programami operacyjnymi i priorytetami programów ogłaszanych corocznie przez właściwego Ministra.

Z programów i priorytetów ogłoszonych przez Ministra w 2011 r. najważniejsze są:

·                     „Dziedzictwo Kulturowe”, priorytet 1 - Ochrona zabytków, którego celem jest ochrona i zachowanie materialnego dziedzictwa kulturowego, konserwacja i rewaloryzacja zabytków oraz udostępnianie zabytków na cele publiczne. Dofinansowanie dotyczy zabytków wpisanych do rejestru zabytków. Do priorytetu nie kwalifikują się projekty realizowane przy udziale środków europejskich (np. Regionalnych Programów Operacyjnych). O dofinansowanie mogą starać się osoby fizyczne, jednostki samorządu terytorialnego oraz inne jednostki organizacyjne (np. samorządowe jednostki kultury, kościoły lub związki wyznaniowe, podmioty prowadzące działalność gospodarczą, organizacje pozarządowe, itp) Wnioskodawcami nie mogą być państwowe instytucje kultury nadzorowane przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego lub współprowadzone przez jednostki samorządu terytorialnego i Ministra, państwowe szkoły i uczelnie wyższe, a także podmioty określone w art. 72 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.

·                     „Dziedzictwo Kulturowe”, priorytet 3 – Kultura ludowa, którego celem jest wzmacnianie poczucia tożsamości regionalnej, zachowanie i przekaz wartościowych elementów kultury ludowej oraz promowanie działań artystycznych będących twórczym upowszechnianiem elementów sztuki regionalnej, a także:

·                     „Promesa Ministra Kultury” - celem programu jest zwiększenie efektywności wykorzystania środków europejskich na rzecz rozwoju kultury w tym ochrony i zachowania dziedzictwa kulturowego. Program polega na dofinansowaniu przez Ministra Kultury wkładu krajowego do wybranych projektów kulturalnych, realizowanych ze środków europejskich, w tym na zadania z zakresu ochrony i zachowania dziedzictwa kulturowego,czy:

·                     „Infrastruktura kultury” - celem programu jest poprawa warunków funkcjonowania instytucji i obiektów kultury; przedmiotem dofinansowania mogą być remonty, roboty budowlane, przebudowa (modernizacja) nieruchomości na cele działalności kulturalnej i edukacyjnej w zakresie kultury, również przygotowanie dokumentacji technicznej niezbędnej do prowadzenia inwestycji.

W latach 2011-2015 realizowany jest również Program Wieloletni KULTURA +, którego celem jest poprawa dostępu do kultury oraz uczestnictwa w życiu kulturalnym w ośrodkach wiejskich i wiejsko-miejskich.

Kolejnym źródłem finansowania są dotacje udzielane przez Zachodniopomorskiego Konserwatora Zabytków ze środków budżetu państwa.

Na renowację parków wiejskich i miejskich oraz na rewitalizację pomników przyrody dotacje można uzyskać ze środków Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.

Kolejno można wymienić dotacje samorządu województwa dla j.s.t. na realizacje działań z zakresu kultury i sztuki, środki własne Gminy Trzcińsko- Zdrój, dotacje Samorządu Województwa Zachodniopomorskiego,Samorządu Powiatu, Gminy, granty, nagrody samorządy województwa dla podmiotów nie zaliczanych do sektora finansów publicznych ( zgodnie z art. 81 Ustawy:

1. W trybie określonym odrębnymi przepisami dotacja na prace konserwatorskie, restauratorskie lub roboty budowlane przy zabytku wpisanym do rejestru może być udzielona przez organ stanowiący gminy lub powiatu, na zasadach określonych w podjętej przez ten organ uchwale.

2. Dotacja, w zakresie określonym w art. 77, może być udzielona w wysokości do 100% nakładów koniecznych na wykonanie przez wnioskodawcę prac konserwatorskich, restauratorskich lub robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru).

Kolejno:

Fundusz Kościelny (przeznaczony głownie na renowacje obiektów sakralnych).

Ze środków UE pozyskać głównie można środki na projekty związane z adaptacją (renowacją i konserwacją) na cele kulturalne obiektów historycznych, na rewitalizację historycznych obszarów miejskich (w tym popegeerowskich, powojskowych czy poprzemysłowych).

XI. Postanowienia końcowe.

Przewiduje się 4 letni okres obowiązywania programu, który w miarę zachodzących zmian i potrzeb będzie modyfikowany i poszerzany. Jego realizacja podlegać będzie ocenie Rady Miejskiej w Trzcińsku- Zdroju po upływie 2 lat od jego uchwalenia.  Z realizacji programu Burmistrz sporządza, co 2 lata sprawozdanie, które przedstawia się radzie gminy.

 

Opracowała: mgr Olga Kitta

Metadane - wyciąg z rejestru zmian

Akcja Osoba Data
Dodanie dokumentu: Grzegorz Misiun 15-12-2011 08:42
Osoba, która wytworzyła informację lub odpowiada za treść informacji: Sylwia Tyrpa 15-12-2011
Ostatnia aktualizacja: - 15-12-2011 08:42